Józef Bartel

Duchowny rzymskokatolicki, nauczyciel, działacz konspiracji
24.10.1894 07.02.1955 Czersk

Biografia

Józef Bartel urodził się 24 października 1894 roku w Czersku, w rodzinie Józefa (listonosza) i Klary z domu Mrozińskiej. Uczęszczał do szkoły powszechnej w Czersku oraz do Collegium Marianum w Pelplinie. Maturę uzyskał w gimnazjum w Nakle nad Notecią w 1915 roku. W 1916 został powołany do Armii Cesarstwa Niemieckiego, gdzie służył do zakończenia pierwszej wojny światowej.

W 1919 roku wstąpił do Seminarium Duchownego w Pelplinie. W 1923 otrzymał święcenia kapłańskie i został wikariuszem w Kościerzynie, a następnie w Wąbrzeźnie. Od 1926 był prefektem i nauczycielem w Ośrodku Szkolno-Wychowawczego dla Głuchoniemych w Wejherowie, a od 1933 roku objął tam stanowisko kierownika.

We wrześniu 1939 roku został współpracownikiem ks. Edmunda Roszczynialskiego, który utworzył grupę „Pomoc Polakom”. Po aresztowaniu i rozstrzelaniu ks. Roszczynialskiego 25 września 1939 roku, kierownictwo grupy przejął ks. Bartel. Początkowo zawiesił działalność organizacji ze względów bezpieczeństwa, ale już w grudniu ją wznowił, rozszerzając zakres o działania wojskowe i informacyjno-propagandowe. Pod koniec grudnia 1939 nawiązał kontakt z Komendą Obrońców Polski, a organizacja zmieniła nazwę na „Polska Żyje”. W 1942 roku po negocjacjach przyłączył się do Tajnej Organizacji Wojskowej „Gryf Pomorski”, obejmując funkcję komendanta okręgu morskiego.

W maju 1943 roku został aresztowany przez gestapo. Po przetrzymywaniu w Wejherowie i Gdańsku, 1 listopada 1943 trafił do obozu koncentracyjnego Stutthof (nr 26327). W 1944 roku przeniesiono go do KL Mauthausen, gdzie zaangażował się w obozowy ruch oporu, sporządzając m.in. wykazy zamordowanych jako dowody zbrodni niemieckich. Po wyzwoleniu obozu w maju 1945 roku powrócił do kraju.

Po wojnie kontynuował pracę duszpasterską jako administrator parafii w Dobrczu, wizytator nauki religii w zakładach specjalnych oraz duszpasterz głuchoniemych. Od marca 1951 roku pełnił funkcję kapelana więziennego w Fordonie. Zmarł 7 lutego 1955 roku w Dobrczu, gdzie został pochowany na cmentarzu przykościelnym.

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (1938)
Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1950)
Komendant okręgu morskiego TOW 'Gryf Pomorski'
Działalność w obozowym ruchu oporu w KL Mauthausen

Ciekawostki

Uczył w Ośrodku Szkolno-Wychowawczym dla Głuchoniemych w Wejherowie, gdzie później został kierownikiem.
Po wojnie pełnił posługę jako kapelan więzienny w Fordonie.

Udostępnij